Beta
Beta, bir varlığın ya da portföyün getirisinin seçilen bir piyasa endeksinin getirisine ne kadar duyarlı olduğunu gösteren katsayıdır. Beta 1 ise portföy geçmişte endeksle aynı ölçüde, 1'den büyükse daha güçlü, 1'den küçükse daha zayıf hareket etmiştir. Değer, seçilen endekse ve ölçüm penceresine bağlıdır.
Diğer adları: Beta katsayısı · Sistematik risk ölçüsü
Tanım
Beta, portföy getirisi ile endeks getirisi arasındaki kovaryansın endeks getirisinin varyansına bölümüdür. Bu, portföy getirisinin endeks getirisi üzerine kurulan doğrusal regresyonunun eğimine eşittir.
Sermaye varlıklarını fiyatlama modelinde (CAPM) beta, çeşitlendirmeyle ortadan kaldırılamayan sistematik riski temsil eder. Bir varlığın kendine özgü riski çeşitlendirmeyle azaltılabilir; piyasanın tamamıyla birlikte hareket eden kısım azaltılamaz.
Beta bir ilişkiyi özetler, nedensellik söylemez. Negatif beta, ölçüm döneminde portföyün endeksle ters yönde hareket etme eğiliminde olduğunu gösterir.
Formül
β = Cov(Rp, Rm) / Var(Rm)
- Rp
- Portföyün dönem getirileri
- Rm
- Kıyas endeksinin aynı dönem getirileri
Price Chess'te nasıl hesaplanır
Portföy risk paneli
Portföyün günlük getirileri ile kıyas endeksinin günlük getirileri tarihe göre eşlenir; yalnız iki seride de bulunan günler kullanılır. Ortak gün sayısı 20'den azsa beta hesaplanmaz.
Kıyas endeksi sırasıyla şöyle seçilir: kullanıcının istekte seçtiği endeks, yoksa portföyün kayıtlı kıyas endeksi, o da yoksa para birimine göre varsayılan (TL için BIST 100 — XU100; USD için S&P 500'ün ETF vekili SPY; EUR ve GBP için de bugün SPY).
Endeksin son verisi 5 iş gününden eskiyse yanıt bunu açıkça bildirir; beta sessizce eski bir pencereden hesaplanmış gibi sunulmaz.
Gösterilen değer geçmiş betadır. Betanın zamanla 1'e doğru gerileme eğilimine karşı yapılan Blume düzeltmesi uygulanmaz.
Nerede yanıltır
- Tahmin edilen betalar sonraki dönemde ortalamaya, yani 1'e doğru gerileme eğilimindedir. Geçmiş betayı doğrudan geleceğin tahmini saymak uç değerleri abartabilir.[6]
- Beta seçilen endekse göre ölçülür. Endeks değişirse aynı portföyün betası da değişir; TL portföyün betasını ABD endeksine göre ölçmek kur hareketini piyasa duyarlılığıyla karıştırabilir.
Yaygın yanlış
Yanlış: "Beta portföyün toplam riskidir."
Doğrusu: Beta yalnız piyasayla birlikte hareket eden (sistematik) kısmı ölçer. Toplam risk volatiliteyle (standart sapma) ölçülür; düşük betalı bir portföy kendine özgü nedenlerle yine çok oynak olabilir.[1]
Türkiye'de
TL portföylerde varsayılan kıyas endeksi BIST 100'dür (XU100). Kullanıcı başka bir endeks seçebilir; yorum her zaman seçilen endekse göre yapılmalıdır.
Kökeni
Beta, aynı dönemde birbirinden bağımsız yürütülen çalışmaların ürünüdür ve tek bir kişiye bağlanamaz: kuramsal öncül Markowitz'in (1952) portföy seçimi çalışmasıdır; sermaye varlıklarını fiyatlama modeli birbirinden bağımsız olarak Treynor (1962, yayımlanmamış taslak), Sharpe (1964), Lintner (1965) ve Mossin (1966) tarafından geliştirildi. Sharpe, Treynor'un benzer bir modeli bağımsız geliştirdiğini kendi makalesinde not eder.[4, 1, 2, 3]
İlgili
Kaynaklar
- Sharpe, W. F. (1964). Capital asset prices: A theory of market equilibrium under conditions of risk. The Journal of Finance, 19(3), 425–442. doi.org/10.1111/j.1540-6261.1964.tb02865.x
- Lintner, J. (1965). The valuation of risk assets and the selection of risky investments in stock portfolios and capital budgets. The Review of Economics and Statistics, 47(1). doi.org/10.2307/1924119
- Mossin, J. (1966). Equilibrium in a capital asset market. Econometrica, 34(4), 768–783. doi.org/10.2307/1910098
- Markowitz, H. (1952). Portfolio selection. The Journal of Finance, 7(1), 77–91. doi.org/10.1111/j.1540-6261.1952.tb01525.x
- Bodie, Z., Kane, A., & Marcus, A. J. (2021). Investments (12th ed.). McGraw-Hill. ISBN 978-1-260-57115-8
- Blume, M. E. (1971). On the assessment of risk. The Journal of Finance, 26(1), 1–10. doi.org/10.1111/j.1540-6261.1971.tb00584.x
Son güncelleme: